Resmi Coğrafya

Duzene_Uygun_Kafalar_Nasil_Olusturulur

Toplum ve Bilim dergisinin son sayısında H. Neşe Özgen imzalı ilginç bir yazı var: “Coğrafya Ders Kitaplarında Vatanın Sonu Gelmez Kurguları” Özgen yazısında, 1929-2006 yılları arasında yayınlanmış ortaokul ve lise düzeyinde okutulan coğrafya ders kitaplarında vatanın nasıl kurgulandığını inceliyor. Makalede farklı dönemlerde vatan imgesinin coğrafya kitaplarında milliyetçi fikir ve söylemlerden nasıl ve ne biçimde etkilendiği somut örneklerle ortaya konuyor. Daha önce tarihle ilgili benzer bir çok çalışma yapılmıştı, ancak Özgen’in de işaret ettiği gibi, coğrafya alanında bu konuyu ele alan çalışma az.

Bu makaleyi okurken, bir kez daha, ders kitaplarının bir toplumun kültürel gelişiminde ne kadar önemli olduğunu düşündüm. Ders kitapları aracalığıyla “tabula rasa” beyinleri istediğiniz şekilde biçimlendirebilirsiniz. Çünkü öğrenciler bu kitapları eleştirel bir gözle okumaz, okuyamaz. Verileni alır. Kuşkusuz sonrasında, bu öğrenciler büyüyüp birey olarak toplum hayatına katıldıklarında, “resmi” bilgilerini revize edebilirler ancak Türkiye’de böyle bir revizyon faaliyeti (birincisi, okuma-sevmez bir toplum olmamız; ikincisi, eleştirel kaynakların azlığı nedeniyle) sıklıkla gerçekleşmemekte.

Makaleyi bitirdikten sonra, yıllar önce, ilk gençlik yıllarımda okuduğum (bu yıl yeni baskısı yapılan) bir kitap geldi aklıma: Düzene Uygun Kafalar Nasıl Oluşturulur? Kitabın arka kapağındaki şu cümleler bu notun ana fikrini özetliyor:

Okulda insanlar imal edilir. İnsan yapma olayına eğitim denir. Aile çevresi, sinema, televizyon, tiyatro, radyo, gazeteler, kitaplar ve afişler de bir anlamda okuldur. Amacı olmayan hiçbir bilgi yoktur. İnsan yapımında kullanılan bilgiler, yapmak istediğimiz insan türüne uygun olmak zorundadır.

H. Neşe Özgen (2011), “Coğrafya Ders Kitaplarında Vatanın Sonu Gelmez Kurguları”, Toplum ve Bilim, Sayı 121, ss. 48-78.

E. A. Rauter (1999), Düzene Uygun Kafalar Nasıl Oluşturulur?, Çev: Masis Kürkçügil, Bakış Yayınları, İstanbul.

Yorum yaz

İsmiyle Müsemma
cami halıları
mide küçültme ameliyatı
Fazla kilolardan mı şikayetçisiniz? O halde neden mide küçültme ameliyatı nı denemiyorsunuz. mide küçültme ameliyatı, zayıflamak isteyenler için kesin bir çözüm sunuyor. Üstelik çok kısa bir süre içersinde hayal ettiğiniz kilolara kavuşabilirsiniz.
Caminin önünde ve iki yanında geniş cami halısı dış avlusu olup bunun çevresi pencereli duvarlarla çevrilidir. Bu avulya 3 ü cephede olmak üzere, 8 kapıdan girilir. Şadırvan avlusu, 26 adet granit mermer ve porfir sütuna oturtulmuş, 30 kubbeyle çevrili geniş alandır. Mermer döşemeli bu geniş sahanın ortasında 6 mermer sütunlu şadırvan, sahanın azametini gösterir. Şadırvanın kemerleri, kabartma olarak Rumi geçmelerle ve köşebentleri, kabartma, lale ve karanfil motifleriyle bezelidir. İç avluya, biri cepheden ikisi yandan olmak üzere herbiri merdivenli 3 kapıdan girilmektedir. Bu kapılarla dış avlunun cümle kapısı, ozamana kadar benzeri görülmemiş bronz kapılardır. Kubbeden aşağı doğru indikçe mekan yayılmaktadır. Bu piramidel yükselme ve yayılma sonucunda göz yanlara ve yukarıya doğru aynı mesafelere ulaşmaktadır. Bu özelliklerden dolayı, mekanın neresinde olursanız olun, bütün mekana hakim görüş sağlarsınız. Kubbe yaklaşık olarak 43 metre yükseklikte ve köşeleri pandantifle doldurulmuş 4 muazzam kemer üzerine oturtulmaktadır. Caminin su basmanı üzerinde olması ve kubbe yüksekliği nedeniyle pencereleri oldukça fazladır. Böylece caminin içini süsleyen binlerce çini ve kalem işleri tatlı ışık altında görülmektedir. Caminin içindeki en önemli unsur, ince işçilikle yontulmuş mermerden yapılma mihraptır. Bitişik duvarları, seramik çinilerle kaplanmıştır fakat çevresindeki çok sayıdaki pencere onu daha az ihtişamlı gösterir. Mihrabın sağında, Caminin en kalabalık halinde dahi olsa, herkesin imamı rahatça duyabileceği şekilde dekore edilmiş mimber bulunur. Caminin içi her katında alçak düzeyde olmak üzere 50 farklı lale deseninden üretilmiş 20binden fazla çini ile döşenmiştir. Alt seviyelerdeki çiniler, geleneksel galerideki çinilerin desenleri çiçekler meyveler ve servilerle gösterişli ve ihtişamlıdır.